KUDÜS — İsrail siyasetinde aylardır süregelen koalisyon tıkanıklığı, savaş kabinesinin dağılması ve sokaklara taşan erken seçim taleplerinin ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, yeni kabineyi kurma görevini resmi olarak Ulusal Birlik (Mahane Hamamlati) partisinin kıdemli ismi, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'a devretti. Batı Kudüs’teki Cumhurbaşkanlığı Konutu’nda (Beit HaNassi) düzenlenen yetkilendirme töreninde konuşan Herzog, ülkenin içinden geçtiği çok cepheli güvenlik krizine işaret ederek, meclisteki 120 milletvekiline uzlaşı çağrısında bulundu.
İsrail'in anayasal nitelikteki Temel Yasa: Hükümet (Basic Law: The Government) mevzuatının 7. maddesi uyarınca, Eisenkot'un 61 sandalyeli salt çoğunluğa ulaşarak kabine listesini Knesset'e sunması için 28 günlük resmi süresi bulunuyor. Cumhurbaşkanı Herzog, ihtiyaç duyulması halinde bu süreyi yasal yetkisi kapsamında en fazla 14 gün daha uzatabilecek.
"İsrail devleti bugün dar siyasi çıkar hesaplarını, koalisyon şantajlarını kaldırabilecek durumda değildir. Knesset’teki her sorumlu aktör, devlet kurumlarının ve halkımızın ortak geleceği etrafında birleşmek zorundadır."— Isaac Herzog, İsrail Cumhurbaşkanı (Beit HaNassi, Kudüs)
Beit HaNassi'deki İstişarelerin Perde Arkası
Cumhurbaşkanı Herzog'un kararında, Knesset'te temsil edilen merkez, merkez-sol ve güvenlik ağırlıklı muhalefet blokunun yanı sıra, koalisyon içerisindeki bazı ılımlı sağ unsurların da Eisenkot ismine onay vermesi belirleyici oldu. Hafta boyunca süren görüşmelerde Gelecek Var (Yesh Atid) lideri Yair Lapid, Evimiz İsrail (Yisrael Beiteinu) lideri Avigdor Lieberman ve Demokratlar İttifakı Başkanı Yair Golan, Eisenkot'un başbakan adaylığına doğrudan destek açıkladı.
Görüşmelerin en kritik eşiği ise Haredi (Ultra-Ortodoks) partileri ile Likud içindeki pragmatist kanadın tavrı oldu. Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı döneminde ordunun kurumsal yapısına bağlılığıyla tanınan Eisenkot'un, aşırı sağcı bakanlar Bezalel Smotrich ve Itamar Ben-Gvir'in güvenlik mimarisi üzerindeki vesayetini kırma potansiyeli, geniş tabanlı bir "acil restorasyon kabinesi" arayışında olan çevrelerce tek çıkar yol olarak değerlendirildi.
Eisenkot'un Yol Haritası: Dört Temel Öncelik
Görevi devralmasının ardından düzenlediği basın toplantısında konuşan Gadi Eisenkot, kurulacak kabinenin klasik bir siyasi pazarlık hükümeti değil, "İsrail'in kurumsal ve ahlaki restorasyonunu sağlayacak bir mutabakat kabinesi" olacağını vurguladı. Eisenkot, önümüzdeki 28 gün içinde müzakere edilecek hükümet programının dört omurgasını şöyle sıraladı:
1. Gazze'de Esir Takası ve Askeri Stratejinin Netleşmesi
7 Ekim'den bu yana rehin tutulan İsrail vatandaşlarının derhal serbest bırakılmasını sağlayacak kapsamlı bir diplomatik takvimin işletilmesi ve Gazze'deki askeri operasyonların siyasi bir nihai hedefe (end-state) bağlanması.
2. Kuzey Sınırının Güvenliği ve BM 1701
Lübnan sınırında yerlerinden edilen 60 bini aşkın vatandaşın güvenli biçimde evlerine dönebilmesi amacıyla, uluslararası aktörlerle koordineli olarak BM Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararının sınır hattında tavizsiz uygulanması.
3. Eşit Yük Paylaşımı ve Askeri Celp Yasası
Yüksek Mahkeme'nin Haredi muafiyetini iptal eden kararı doğrultusunda, ordunun personel açığını kapatacak ve toplumun tüm kesimlerini kapsayacak adil bir zorunlu askerlik düzenlemesinin yasalaştırılması.
4. Yargı Reformunun Rafa Kaldırılması
Toplumsal yarılmaya yol açan tartışmalı yargı reformu girişimlerinin süresiz olarak durdurulması, Devlet Denetçisi ve Başsavcılık gibi denge-denetleme organlarının anayasal güvenceye kavuşturulması.
Knesset Aritmetiği: 61 Sandalyeye Ulaşmanın Zorlu Denklemi
120 sandalyeli Knesset'te güvenoyu almak, Eisenkot için çetin bir aritmetik mücadeleyi beraberinde getiriyor. Ulusal Birlik, Yesh Atid, Yisrael Beiteinu ve Demokratlar bloku toplamda 54-56 sandalye bandında bir çekirdek güce sahip. Eisenkot'un güvenoyu barajı olan 61'i aşabilmesi için masada iki ana senaryo bulunuyor:
Birinci senaryo, Şas partisinin lideri Aryeh Deri ile Haredi askerlik yasasında esnek geçiş takvimleri üzerinde uzlaşarak en az 11 sandalyelik Haredi desteğini hükümete dahil etmek. İkinci senaryo ise, Likud içerisindeki Yoav Gallant ekseninde kümelenen savunma yanlısı milletvekillerinin desteğiyle dışarıdan destekli bir azınlık hükümeti modeli oluşturmak. Ra'am (Birleşik Arap Listesi) lideri Mansur Abbas da sivil talepler ve Arap toplumundaki suçla mücadele bütçesi karşılığında hükümete dışarıdan düşmeme güvencesi verebileceklerini ima etti.
Askeri Disiplinden Siyasi Liderliğe
1960 Tiberya doğumlu olan Gadi Eisenkot, Golani Tugayı saflarında başladığı askeri kariyerinde 2015-2019 yılları arasında IDF'nin 21. Genelkurmay Başkanı olarak görev yaptı. Görev süresi boyunca İran'ın Suriye'deki mevzilenmesine karşı yürütülen "Savaşlar Arası Savaş" (MABAM) stratejisini yönetti.
7 Ekim saldırılarının ardından siyasi çekişmeleri bir kenara bırakarak Benny Gantz ile birlikte Acil Birlik Hükümeti'ne giren Eisenkot, savaş sırasında oğlu Meir Eisenkot ve yeğenini Gazze'deki çatışmalarda kaybetmesine rağmen, itidalli ve rasyonel askeri karar alma süreçlerini savunarak İsrail kamuoyunun takdirini topladı. 2024 yazında Netanyahu hükümetinin savaşı siyasi ömrünü uzatmak için stratejik hedeflerden yoksun şekilde sürdürdüğünü belirterek kabineden istifa etmişti.
Kudüs'teki gözlemciler, Herzog'un Eisenkot'a verdiği bu görevin, İsrail siyasi tarihinde askeri kurmay aklının sivil restorasyon için devreye sokulduğu en kritik dönemeçlerden biri olduğunu belirtiyor.
Henüz bu habere yorum yapılmamıştır. İlk yorumu siz yazın.